|
Interesował się życiem chłopów oraz robotników i występował w ich obronie. Krytykował kapitalistów, choć tylko tych, którzy byli zachłanni i nieuczciwi. Zajmował się różnymi problemami ekonomicznymi, a wręcz sprawami nauk przyrodniczych i ścisłych. Pragnąc, by młodzież wychowywano w kulcie dla wiedzy, wypowiadał się za moralnością i etyka świecką. Lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XIX w są najbardziej płodnym okres w życiu Świętochowskiego. Napisał wiele. Najbardziej cenionym poprzez krytyków dramatem jest jego sztuka pt. Duchy, w które zawarł kurs ewolucyjnej teorii rozwoju ludzkiego, wskazywał, że postęp dokonuje się za sprawa szlachetnych i oświeconych jednostek. Z jego nowel najlepsze przetrwały próbę czasu i do tej pory nie straciły prywatnej atrakcyjności, jak przykładowo. Chawa Rubin, Demian Capienko, Oddechy. Świętochowski i jego młodzi koledzy z Przeglądu Tygodniowego rezygnowali ze zrywów zbrojnych, jako dojścia do samodzielnego bytu państwowego i wytyczali drogi, po których kroczyć miało społeczeństwo, by w zobowiązaniach niewoli narodowej walczyć o postęp gospodarczy i cywilizacyjny oraz stopniowo przystosowywać się do zaleceń gospodarczych i społecznych kapitalizmu. Rozwój w ujęciu Świętochowskiego posiada charakter dosłownie uniwersalny, uważany jest, jako skuteczny metodę likwidowania zacofania gospodarczego i technicznego; jego przejaw w nauce i myśli społecznej przynieść ma możliwość rozkwit kultury , a oprócz tego przyczynić się do rozwiązania, istniejących sprzeczności. O ile chodzi o oświatę i wychowanie, to uważał, że postęp zagwarantuje społeczeństwu wykształcenie ludzi światłych racjonalnie uformowanym światopoglądzie, skutecznych w działaniu, przezornych i wyrobionych społecznie. W starciach publicystycznych między przedstawicielami szlacheckiego konserwatyzmu, ciętymi wypowiedziami w Przeglądzie Tygodniowym wyszydzał ich i wstecznictwo. Chociaż uważał, że człowiek oświecony nie powinien się wiązać z żadną warstwą, to pragnął pozyskać dla idei postępu wszystkich. Był przekonany, że wówczas społeczeństwo ma możliwość osiągnąć wyższy poziom cywilizacji i dobrobytu. Na gruncie polskim pozytywizm był przede wszystkim prądem umysłowym i społecznym, reprezentowanym poprzez demokratyczną inteligencję. Jego szermierzami byli głównie publicyści i literaci, którzy zapoczątkowali odwrót od romantyzmu zarówno literaturze - jak również polityce. W imię postępu społecznego zwalczali zacofanie gospodarcze i kulturalne i wypowiadali się za demokratyzacja stosunków społecznych na ziemiach polskich.
|
|
